Select Page


Dobra reputacja a uprawnienia przewozowe (część I)


 

Jednym z wymagań, których spełnienie jest konieczne do prowadzenia transportu drogowego jest posiadanie dobrej reputacji przez przedsiębiorcę i przez osobę zarządzającą w przedsiębiorstwie transportem drogowym.

Dobra reputacja jest sprawdzana zarówno podczas ubiegania się o wydanie dokumentu uprawniającego do wykonywania zawodu przewoźnika drogowego, jak i w okresie późniejszym, podczas okresowych lub doraźnych kontroli przedsiębiorcy. Czym jest więc dobra reputacja? W świetle przepisów rozporządzenia WE 1071/2009 sprowadza się ona do niekaralności za wskazane w tym akcie prawnym naruszenia prawa z zastrzeżeniem, że w
niektórych przypadkach pomimo nałożenia kary dobra reputacja może pozostać zachowana. Rozwinięciem przepisów powołanego unijnego rozporządzenia będą już wkrótce znowelizowane przepisy ustawy o transporcie drogowym, które zostały uchwalone przez Sejm w dniu 22 lutego 2013 r. i powinny wejść w życie w terminie 90 dni od ich opublikowania.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, utratę dobrej reputacji może spowodować orzeczenie prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwa umyślne w dziedzinach wskazanych w rozporządzeniu WE 1071/2009 albo orzeczenie co najmniej dwóch wykonalnych decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej lub co najmniej dwóch prawomocnych kar grzywny za naruszenie określone w załączniku do rozporządzenia WE 1071/2009. Może  spowodować, ale nie musi, gdyż do utraty dobrej reputacji wymagane jest dodatkowo uznanie prawomocną decyzją administracyjną odpowiedniego organu, że utrata dobrej reputacji stanowi proporcjonalną reakcję za wskazane wyżej sankcje. To zastrzeżenie jest korzystne dla przedsiębiorców. Powoduje ono, że nałożenie kary pieniężnej za jedno ze wskazanych w przepisach unijnych naruszeń nie będzie automatycznie oznaczać cofnięcia licencji lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego.

Zgodnie z powoływanymi przepisami unijnego rozporządzenia przewoźnik lub osoba zarządzająca transportem w firmie nie powinna być skazana wyrokiem w takich dziedzinach prawa krajowego, jak:
• prawo handlowe,
• prawo upadłościowe,
• płace i warunki zatrudnienia w zawodzie,
• prawo o ruchu drogowym,
• odpowiedzialność zawodowa,
• handel ludźmi lub narkotykami.
Ponieważ te dziedziny sformułowane są dosyć ogólnie, to warto przyjrzeć się, jakie konkretne polskie przepisy karne będą miały w tej sytuacji zastosowanie. W przypadku prawa handlowego będą to z pewnością przestępstwa określone w przepisach art. 586–589 Kodeksu spółek handlowych. Jest rzeczą dyskusyjną, czy w tym przypadku powinny być brane pod uwagę przestępstwa zdefiniowane w przepisach art. 296–309 (przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu) Kodeksu karnego lub przepisach art. 23-26 z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Kwestia uznania czy wchodzą one w szeroko zdefiniowany w prawie unijnym zakres prawa handlowego będzie musiała być rozstrzygnięta dopiero w praktyce orzeczniczej.

Odnosząc się do prawa upadłościowego, bez jakichkolwiek wątpliwości można stwierdzić, że utratę dobrej reputacji może spowodować skazanie za przestępstwa określone w przepisach art. 522 i art. 523 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze. Są to takie czyny jak: podanie we wniosku o ogłoszeniu upadłości albo w oświadczeniu o wszczęciu postępowania naprawczego nieprawdziwych danych oraz niewydanie syndykowi całego majątku, ksiąg rachunkowych lub innych dokumentów dotyczących jego majątku lub nieudzielenie informacji dotyczących majątku upadłego. Zastosowanie w tym przypadku będą miały także przepisy art. 300–302 Kodeksu karnego, odnoszące się do udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela i działania na szkodę wierzycieli.

W przypadku płac i warunków zatrudnienia w zawodzie w grę wchodzą jedynie przestępstwa wskazane w przepisach art. 218–221 (przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową) Kodeksu karnego. Są to:
• złośliwe lub uporczywe naruszanie praw pracownika wynikających ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego,
• naruszenie przepisów o ubezpieczeniach społecznych poprzez niezgłaszanie lub zgłaszanie nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń albo na ich wysokość,
• niedopełnienie obowiązków przez osobę odpowiedzialną za BHP skutkujące narażeniem pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
• niezawiadomienie w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej albo niesporządzanie lub nieprzedstawianie wymaganej dokumentacji.

Ponieważ ustawodawca odnosząc się do dziedzin wskazanych w rozporządzeniu WE 1071/2009 uwzględnił jedynie wyroki skazujące za przestępstwa umyślne, to skazanie wyrokiem sądu za wykroczenia określone w art. 281 – 283 Kodeksu pracy lub w art. 98 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi
podstawy do ewentualnego stwierdzenia utraty dobrej reputacji.

Przestępstwa związane z dziedziną określoną jako Prawo o ruchu drogowym także nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Są one określone w przepisach art. 173 – 180 (przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji) Kodeksu karnego. Przestępstwami tymi są:
• sprowadzenie katastrofy lub bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy w ruchu lądowym,
• naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu powodujące wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała lub śmierć,
• prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego,
• dopuszczenie do ruchu pojazdu w stanie bezpośrednio zagrażającym bezpieczeństwu,
• dopuszczenie do prowadzenia pojazdu na drodze publicznej w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości, będącą pod wpływem środka odurzającego lub osobę nieposiadającą
wymaganych uprawnień,
• pełnienie czynności związanych bezpośrednio z zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego.

W stosunku do wskazanej w rozporządzeniu WE 1071/2009 dziedziny zwanej odpowiedzialnością zawodową trudno jest wskazać konkretne przepisy polskiego prawa krajowego. Wydaje się, że kwestia odpowiedzialności zawodowej wyczerpana jest już w katalogu przestępstw związanych z innymi dziedzinami. Niemniej mając na uwadze, że
pomysłowość niektórych urzędników jest niewyczerpana pod względem znajdywania norm prawnych działających na niekorzyść przedsiębiorców, z dużym niepokojem można oczekiwać pomysłów na przypisanie tej dziedzinie konkretnych przestępstw zdefiniowanym w polskim prawie. Jakie będą to pomysły i czy wytrzymają one próbę praktyki orzeczniczej pokaże najbliższy czas.

Przestępstwa związane z handlem ludźmi lub narkotykami określone są w przepisach art. 198a Kodeksu karnego i w przepisach art. 53 – 64 i art. 68 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Dla przykładu można wskazać niektóre z tych przestępstw. Są to m.in. takie czyny jak:

• handel ludźmi,
• wytwarzanie, przetwarzanie albo przerabianie środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej,
• przewóz, nabycie lub dostawa środków
odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej,
• wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej albo uczestniczenie w takim obrocie
• udzielanie innej osobie środków odurzających lub substancji psychotropowych, a także ułatwianie, umożliwianie albo nakłanianie do użycia takiego środka lub substancji,
• posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Jak już wcześniej zostało powiedziane, utratę dobrej reputacji spowodować może prawomocny wyrok skazujący za ww. przestępstwa. Prawomocny wyrok oznacza, że nie jest możliwa jego zmiana poprzez wniesienie zwykłego środka odwoławczego, jakim jest apelacja. Ma to miejsce, wtedy gdy:
• upłynął termin do wniesienia apelacji od wyroku wydanego w I instancji, a strona nie wniosła takiego środka odwoławczego,
• stronie odmówiono przyjęcia apelacji,
• apelacja została cofnięta, a nie ma podstaw do jej rozpoznania pomimo cofnięcia,
• wyrok wydano w II instancji w wyniku rozpoznania apelacji.

Ponieważ przepisy znowelizowanej ustawy odwołują się do skazania wyrokiem, to w sposób oczywisty nie można mówić o przesłankach do utraty dobrej reputacji w przypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego wobec sprawcy przestępstwa. Wprawdzie informacja o warunkowym umorzeniu znajduje się w Krajowym Rejestrze Skazanych, niemniej zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie od dawna wyklarowany jest pogląd, że nie jest to tożsame ze skazaniem. Dla przykładu można tu wskazać osobę, która prowadziła pojazd w stanie nietrzeźwym i wobec której sąd umorzył warunkowo postępowanie karne. Będzie ona nadal spełniać wymóg dobrej reputacji w rozumieniu polskich, jak i unijnych przepisów.

Powyższe omówienie nie wyczerpuje wszystkich zagadnień związanych z dobrą reputacją i dlatego kolejna część artykułu poświęcona temu zagadnieniu ukaże się w następnym numerze TRUCKauto.pl.

Maciej Wroński


 

Katagoria: Komentarz Macieja Wrońskiego
Słowa kluczowe: 
Opublikowano 5 lat temu.