Select Page


Inspekcja nie może trwać wiecznie


 

Kontrola w firmie – ogólne warunki i zasady

Temat kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie był już przedmiotem wielu publikacji na łamach prasy ogólnopolskiej, jak i prasy branżowej. Niemniej nadal wywołuje on wiele pytań ze strony przewoźników, w szczególności w odniesieniu do praw i obowiązków przedsiębiorcy, uprawnień organu kontrolnego i liczby kontroli prowadzonych w firmie w ciągu roku oraz czasu ich trwania.
Zgodnie z przepisami tej ustawy, kontrola powinna być poprzedzona pisemnym zawiadomieniem przedsiębiorcy o zamiarze jej wszczęcia, nie wcześniej niż 30 dni i nie później niż 7 dni przed planowanym dniem jej rozpoczęcia. Należy jednak pamiętać, iż w szczególnych sytuacjach wskazanych w ustawie, kontrola może być wszczęta pomimo braku zawiadomienia. Wśród nich wymieniono przypadek, w którym przedsiębiorca nie odbiera korespondencji, w tym także wysłanego zawiadomienia.
Czynności kontrolne w firmie mogą prowadzić pracownicy organu przeprowadzającego kontrolę, po okazaniu legitymacji służbowych i po doręczeniu upoważnienia. Upoważnienie musi zawierać: wskazanie podstawy prawnej; oznaczenie organu kontroli; datę i miejsce wystawienia; imię i nazwisko pracownika osoby przeprowadzającej kontrolę oraz numer jego legitymacji służbowej; oznaczenie przedsiębiorcy objętego kontrolą; określenie zakresu przedmiotowego kontroli; wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli; podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem stanowiska lub funkcji; pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego przedsiębiorcy.
W przypadku braku nawet jednej wymienionej wyżej informacji, doręczony dokument nie może być podstawą do przeprowadzenia kontroli. Czynności kontrolne mają być przeprowadzane wyłącznie przez osoby wskazane w upoważnieniu i nie mogą wykraczać poza zakres przedmiotowy upoważnienia.
Wrzutki
1.
Kwestie te uregulowane są ogólnie w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z której aktualnym tekstem jednolitym można zapoznać się chociażby na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki, pod adresem: http://www.mg.gov.pl/Prawo/Obowiazujace+prawo/Przedsiebiorcy/
2.
Na wniesiony sprzeciw, organ kontroli jest zobowiązany odpowiedzieć w terminie 3 dni roboczych od dnia jego otrzymania, wydając postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych albo o ich kontynuowaniu. Niewydanie postanowienia we wskazanym wyżej terminie jest równoznaczne z odstąpieniem od czynności kontrolnych.
Kontrola powinna być prowadzona w obecności przedsiębiorcy lub osoby przez niego upoważnionej, a w razie ich braku, czynności kontrolne mogą być wszczęte lub wykonywane w obecności pracownika przedsiębiorcy lub przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Kontrolę można przeprowadzać w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorstwo, w jego siedzibie oraz w innych miejscach, gdzie firma prowadzi swoją działalność. Kontrola powinna być sprawna i możliwie niezakłócająca funkcjonowania przedsiębiorstwa. Za zgodą przedsiębiorcy czynności kontrolne mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to je usprawnić.
Po wszczęciu kontroli przedsiębiorca powinien bez zbędnej zwłoki okazać osobom prowadzącym kontrolę książkę kontroli, do której prowadzenia zobowiązują go przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Książka kontroli może być prowadzona w tradycyjnej papierowej formie lub w formie elektronicznej. Służy ona przedsiębiorcy do dokumentowania liczby i czasu trwania kontroli. W książce wpisów dokonują: organ kontroli – w zakresie informacji wskazanych w ustawie dotyczących prowadzonej kontroli, przedsiębiorca – w zakresie informacji o wykonaniu zaleceń pokontrolnych bądź o ich uchyleniu. Informacje zawarte w książce są niezbędne dla ustalenia, czy kolejna kontrola nie narusza postanowień ustawy w zakresie: zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli jednocześnie, zakazu przekraczania czasu trwania wszystkich kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym.
Zakaz podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli nie jest zakazem bezwzględnym. Nie dotyczy sytuacji wymienionych enumeratywnie w ustawie, w tym m.in. przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia. Zakaz ten nie dotyczy także kontroli prowadzonych w odrębnych zakładach lub wyodrębnionych częściach przedsiębiorstwa prowadzonego przez przedsiębiorcę średniego lub większego niż średni.
Konsekwencją stwierdzenia, iż u przedsiębiorcy jest już inna kontrola, powinno być odstąpienie od czynności kontrolnych i ewentualne ustalenie z przedsiębiorcą innego terminu ich przeprowadzenia.
Drugi z zakazów dotyczy przekraczania limitu łącznego czasu wszystkich kontroli w jednym roku kalendarzowym. Limity są zróżnicowane w zależności od skali prowadzonego przez przedsiębiorcę przedsiębiorstwa i wynoszą:
12 dni roboczych – dla mikroprzedsiębiorców,
18 dni roboczych – dla małych przedsiębiorców,
24 dni roboczych – dla średnich przedsiębiorców,
48 dni roboczych – dla pozostałych przedsiębiorców.
Dla przypomnienia należy podać, iż mikroprzedsiębiorcą jest przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto nieprzekraczający równowartości 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości 2 milionów euro. Małym przedsiębiorcą jest przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto nieprzekraczający równowartości 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości 10 milionów euro. I wreszcie średnim przedsiębiorcą jest przedsiębiorca, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników oraz osiągnął roczny obrót netto nieprzekraczający równowartości 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości 43 milionów euro.
Od zakazu przekraczania limitu w zakresie czasu kontroli istnieje szereg wyjątków wskazanych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej, w tym m.in. sytuacja gdzie w wyniku kontroli stwierdzono rażące naruszenie przepisów prawa. W tym przypadku organ, który stwierdził naruszenie, może w tym samym roku kalendarzowym przeprowadzić powtórną kontrolę w tym samym zakresie, o ile czas jej trwania nie będzie przekraczał 7 dni.
Jeżeli naruszone zostały wskazane wyżej ograniczenia w zakresie prowadzenia kontroli, został przekroczony zakres kontroli wskazany w upoważnieniu lub naruszono inne wymagania określone ustawą, przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia pisemnego sprzeciwu do organu podejmującego i wykonującego kontrolę. Sprzeciw powinien zawierać uzasadnienie. O wniesieniu sprzeciwu przedsiębiorca zawiadamia na piśmie kontrolującego, a ten zobowiązany jest wstrzymać się od wykonywania jakichkolwiek czynności kontrolnych do czasu rozpatrzenia sprzeciwu. Sprzeciw należy wnieść w ciągu 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli lub od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie limitu czasu trwania kontroli.
Na wniesiony sprzeciw, organ kontroli jest zobowiązany odpowiedzieć w terminie 3 dni roboczych od dnia jego otrzymania, wydając postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych albo o ich kontynuowaniu. Niewydanie postanowienia we wskazanym wyżej terminie jest równoznaczne z odstąpieniem od czynności kontrolnych. Na wydane postanowienie o kontynuowaniu kontroli przedsiębiorcy przysługuje w terminie 3 dni od jego otrzymania prawo do wniesienia zażalenia. Zażalenie powinno być rozstrzygnięte w ciągu 7 dni. Także w tym przypadku, jeżeli termin nie zostanie dotrzymany przez organ rozpatrujący zażalenie, jest to równoznaczne z uznaniem zażalenia za zasadne.
Oczywiście wskazane wyżej zasady nie wyczerpują całego tematu. Dlatego też warto osobiście zapoznać się z tekstem ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Należy także brać pod uwagę uprawnienia organów kontroli wynikające z innych szczególnych przepisów, ale temu tematowi będzie poświęcony kolejny artykuł.

Maciej Wroński, OZPTD


 

Katagoria: Komentarz Macieja Wrońskiego
Słowa kluczowe: , , , ,
Opublikowano 8 lat temu.