Select Page


Zmiany w przewozach nienormatywnych i nie tylko (część pierwsza)


 

Jednym z ważnych segmentów rynku transportu drogowego są przewozy nienormatywne. W okresie ostatnich 20 lat, pomimo dużego postępu technicznego oraz radykalnej modernizacji taboru samochodowego, krajowe regulacje administracyjne pozostawały bez zmian, głęboko tkwiąc korzeniami w socjalistycznym ustawodawstwie poprzedniej epoki. Praktycznie każdy niepodzielny ładunek, nawet nieznacznie powodujący przekroczenie normatywnych parametrów w zakresie wymiarów pojazdu, jego wagi lub nacisku osi, wymaga wyznaczenia trasy przejazdu i wydania zezwolenia przez administrację drogową, na które w skrajnych przypadkach czeka się nawet do kilku tygodni.

Skutkiem przestarzałych regulacji są: niekonkurencyjność polskiej gospodarki narodowej wynikająca ze zwiększonych kosztów transportu, rozwój szarej strefy przewozów i nieuczciwa konkurencja. Przykładem mogą być konsekwencje dla budownictwa, gdzie praktycznie większość maszyn budowlanych (spychacze, koparki itp.) musi zostać dowieziona na plac budowy jako ładunek nienormatywny. W razie awarii takiej maszyny inwestycja budowlana zostaje zatrzymana do czasu dostarczenia zamiennego sprzętu. Jeżeli inwestor i jego wykonawcy chcą postępować zgodnie z prawem muszą uzyskać zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego, a to niestety trwa. W tym czasie straty spowodowane przestojem mogą sięgać nawet kilku milionów złotych. Aby uniknąć tych strat, wymiana sprzętu budowlanego często jest realizowana przewozem bez zezwolenia. W ten sposób restrykcyjny system zezwoleń, zamiast racjonalnie chronić drogi, prowadzi do łamania prawa i braku jakiejkolwiek kontroli państwa nad takimi przewozami.

Na szczęście ten stan rzeczy wkrótce się zmieni, gdyż 18 sierpnia br. Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Wprawdzie ustawę rozpatruje jeszcze Senat, nie mniej wydaje się, że na tym etapie prac nie będzie już żadnych istotnych zmian. Nowa ustawa wprowadza szereg ułatwień dla przewoźników wykonujących przewozy nienormatywne, ale nie tylko dla nich. Trzeba bowiem pamiętać, że nawet przy przewozie zwykłych ładunków, przekroczenie wymaganych nacisków osi spowodowane niewłaściwym załadunkiem lub koniecznością dojazdu do obiektu położonego przy drodze samorządowej, jest traktowane jako przejazd pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia.

Cóż więc niesie za sobą nowa ustawa? Na pierwszym miejscu należy tu wymienić wprowadzenie sześciu kategorii długookresowych zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego. Dla firm specjalizujących się w takich przewozach najbardziej ważne są zezwolenia kategorii od III do VI. Mają być wydawane na wskazany we wniosku okres: miesiąca, pół roku, roku lub 2 lat. Okres oczekiwania na wydanie zezwolenia nie może być dłuższy niż 3 dni. Zezwolenie będzie wydawane dla podmiotu wykonującego przejazd, a w zezwoleniu nie będzie wskazywany pojazd, którym przejazd ma być wykonywany. Jest to duże udogodnienie, gdyż umożliwia elastyczne wykorzystywanie zezwoleń w stosunku do posiadanego taboru samochodowego, a tym samym mniejsze koszty.

Zezwolenie kategorii III ma być ważne na wszystkie drogi publiczne i umożliwiać ruch pojazdów, których naciski osi i rzeczywista masa całkowita nie są większe od dopuszczalnych, a przekroczenia dotyczą jedynie wymiarów: szerokość do 3,2 m, wysokość do 4,3 m oraz długość do 15 i 23 m, odpowiednio dla pojazdu lub zespołu pojazdu. Podobne zastosowanie ma mieć zezwolenie kategorii V, ważne na całą sieć drogową w Polsce. Ma umożliwiać ruch pojazdów, których naciski osi są normatywne, rzeczywista masa całkowita nie przekracza 60 ton, a wymiary nie są większe niż:

– 3,4 m szerokości,
– 15, 23 i 30 m długości, odpowiednio dla pojedynczego pojazdu, zespołu pojazdów lub zespołu pojazdów o osiach skrętnych,
– 4,3 wysokości.

Zezwolenie kategorii III ma wydawać starosta lub naczelnik urzędu celnego, a zezwolenie kategorii V Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, przy czym koszt tych zezwoleń ma być zależny od okresu na jaki będą wydawane. Opłata za 2-letnie zezwolenie kategorii III ma być nie wyższa niż 2400 złotych, a za 2-letnie kategorii V nie przekroczy 4300 zł.

W odróżnieniu od omówionych wcześniej zezwoleń, wykorzystanie zezwolenia kategorii IV ma być ograniczone wyłącznie do dróg krajowych. Z takim zezwoleniem będą mogły poruszać się pojazdy o rzeczywistej masie całkowitej nie większej od dopuszczalnej, których nacisk osi nie przekraczają wartości ustalonych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t, a wymiary nie są większe niż:

– 3,4 m szerokości,
– 15, 23 i 30 m długości, odpowiednio dla pojedynczego pojazdu, zespołu pojazdów lub zespołu pojazdów o osiach skrętnych,
– 4,3 wysokości.

Ostatnie z zezwoleń okresowych – zezwolenie kategorii VI – pozwoli na przejazd po wskazanych w wykazie GDDKiA drogach krajowych (lub ich odcinkach) pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej nie przekraczającej 60 t, naciskach osi nie przekraczających wartości ustalonych dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej 11,5 t i wymiarach nie większych niż:

– 3,4 i 4 m szerokości, odpowiednio dla drogi jednojezdniowej lub drogi dwujezdniowej klasy A, S i GP,
– 15, 23 i 30 m długości, odpowiednio dla pojedynczego pojazdu, zespołu pojazdów lub zespołu pojazdów o osiach skrętnych,
– 4,3 wysokości.

Zezwolenie kategorii IV daje też jego posiadaczowi uprawnienia wynikające z zezwolenia kategorii III, a zezwolenie kategorii VI uprawnienia wynikające z kategorii V. Zezwolenia te wydaje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, a w przypadku zezwolenia kategorii IV także naczelnik urzędu celnego. Wysokość opłaty jest oczywiście uzależniona od okresu na jaki zezwolenia zostało wydane. Opłata za 2-letnie zezwolenie kategorii IV ma być nie wyższa niż 3600 złotych, a za 2-letnie kategorii VI nie wyższa niż 5800 zł.

Ważnym obowiązkiem związanym z przejazdem pojazdów o rzeczywistej masie całkowitej większej niż dopuszczalna po mostach i wiaduktach położonych na drogach samorządowych (w oparciu o zezwolenia kategorii V i VI) jest zawiadomienie o planowanym przejeździe właściwych dla tych obiektów zarządców drogi, w terminie 7 dni roboczych przed tym przejazdem. Zarządca powinien potwierdzić przyjęcie zawiadomienia i może określić warunki przejazdu lub zgłosić sprzeciw. Sprzeciw może być zgłoszony, jeżeli stan techniczny obiektu uniemożliwia przejazd. W razie sprzeciwu przewoźnik musi zaplanować inną trasę przejazdu i w razie potrzeby powtórzyć zawiadomienie.

Ustawa wprowadza także zezwolenie kategorii VII wydawane przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na jednokrotny lub wielokrotny przejazd w wyznaczonym czasie po wyznaczonej trasie pojazdów, których masa, naciski lub wymiary uniemożliwiają ruch na podstawie zezwoleń okresowych. Wydanie tego zezwolenia uzależnione jest od spełnienia trzech warunków. Po pierwsze przewożony ładunek musi być ładunkiem niepodzielnym. Ustawa wprowadza definicję takiego ładunku. Według tej definicji jest to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony. Drugim warunkiem jest zgoda zarządców dróg samorządowych właściwych dla trasy przejazdu. Warunek ten nie jest do końca precyzyjny, gdyż ustawa nie określa przesłanek do wydania takiej zgody. Należy w tym przypadku domniemywać, iż jest ona związana z trzecim warunkiem, którym są realne możliwości wyznaczenia takiej trasy zapewniające bezpieczeństwo oraz efektywność ruchu.

Jeżeli trasa przejazdu pojazdu nienormatywnego nie wykracza poza obszar miasta na prawach powiatu i nie przebiega po autostradzie lub drodze ekspresowej, to zezwolenie kategorii VII wydaje, zamiast Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, prezydent tego miasta. Zezwolenia kategorii VII mają być wydawane w terminie 14 dni roboczych od dnia złożenia wniosku. Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, gdzie w związku z przejazdem istnieje konieczność określenia zakresu przystosowania infrastruktury drogowej położonej na trasie przejazdu. Na przykład w zakresie czasowego usunięcia znaków drogowych lub urządzeń bezpieczeństwa ruchu, o które mógłby zawadzić ponadgabarytowy ładunek. W tym przypadku okres ten wydłuża się do 30 dni. Koszty związane z takim przystosowaniem infrastruktury drogowej ponosi podmiot wykonujący przejazd.

Sama opłata za wydanie zezwolenia kategorii VII uzależniona jest od ilości przejazdów. Dla pojedynczego przejazdu ma ona wynosić nie więcej niż:

– 600 zł – dla pojazdu którego masa i naciski są normatywne, a wymiary przekraczają wielkości ustalone dla zezwoleń kategorii III i IV,
– 2000 zł – w pozostałych przypadkach.

W przypadku zezwolenia wielokrotnego do podstawowej stawki określonej dla pojedynczego przejazdu należy doliczyć kwotę wynoszącą 7/10 tej stawki za każdy dodatkowy przejazd.

Wskazane wyżej rozwiązania nie wyczerpują wszystkich zmian w zakresie przewozów nienormatywnych. Kolejne z nich przedstawione zostaną za miesiąc w drugiej części artykułu.

Maciej Wroński

OZPTD


 

Katagoria: Komentarz Macieja Wrońskiego
Słowa kluczowe: ,
Opublikowano 6 lat temu.