Select Page


Trybunał Konstytucyjny o winietach


 

Przewóz drogowy bez winiety w pojeździe = kara pieniężna…

Niemalże od chwili wprowadzenia winietowego systemu opłaty za przejazd po drogach krajowych w Polsce i rozpoczęcia prowadzenia kontroli drogowych przez Inspekcję Transportu Drogowego (od ok. 8 lat) przewoźnicy drogowi i kierowcy uznawali za wielce niesprawiedliwe sankcjonowanie karą pieniężną w wysokości 3000 zł za brak opłaty za przejazd po drogach krajowych w sytuacji, gdy kierowca nie posiadał w pojeździe karty opłaty drogowej, lecz opłata ta została przez przewoźnika uiszczona.

Linia orzecznicza organów Inspekcji Transportu Drogowego opierała się na założeniu o konieczności sankcjonowania przejazdu pojazdem, w którym nie znajdowała się wymagana karta opłaty za przejazd po drogach krajowych. Niezadowoleni przewoźnicy próbowali dochodzić swoich racji przed sądami administracyjnymi, które zasypywane były skargami na decyzje o nałożeniu kar pieniężnych z tego tytułu. Ostatecznie problem ten stał się przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który orzeczeniem z dnia 25 marca 2010 r. (P 9/08) stwierdził, że kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych, w sytuacji gdy kierowca nie posiadał karty opłaty w pojeździe w momencie kontroli, jest zgodna z konstytucją.

Przedmiot rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny rozpoznawał pytanie prawne zgłoszone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Pytanie dotyczyło oceny przepisów określających karę pieniężną w wysokości 3000 zł za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych przez pojazdy, którymi wykonywane są przewozy drogowe. Chodziło bowiem o ustalenie, czy karta dobowa lub tygodniowa, która w chwili rozpoczęcia kontroli nie znajdowała się w pojeździe, a przedstawiona została w terminie późniejszym, nie stanowi dowodu uiszczenia opłaty, bowiem ustawodawca uznał brak dowodu opłaty za tożsamy z nieuiszczeniem opłaty. Występujący z zapytaniem prawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że zrównanie, poprzez nałożenie wygórowanej kary pieniężnej w takiej wysokości, odpowiedzialności osób, które
w ogóle nie uiściły opłaty za przejazd z osobami, które jedynie w chwili kontroli nie posiadały w pojeździe karty opłaty narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Mechanizm uiszczania opłaty. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego uiszczenia opłaty dokonuje się poprzez dwie czynności: nabycie karty opłaty i jej prawidłowe wypełnienie. Dopiero wykonanie tych czynności pozwala na przypisanie karty do określonego pojazdu i czasu przejazdu.

Część samoprzylepną karty należy umieścić w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu.

Natomiast odcinek kontrolny z wpisanym numerem rejestracyjnym pojazdu należy zachować
i okazywać na żądanie osób uprawnionych do kontroli. Istotne jest, że dowód uiszczenia opłaty stanowią obie części karty opłaty łącznie.

Trybunał Konstytucyjny porównał proces uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych z odpłatnością za korzystanie z komunikacji miejskiej, gdzie do stwierdzenia, że opłata została uiszczona konieczne jest nie tylko nabycie biletu, ale również jego poprawne skasowanie. Jak wyjaśniła sędzia sprawozdawca TK Maria Gintowt – Jankowicz: opłata drogowa służy konkretnemu przejazdowi, a karta opłaty stanowi dowód uiszczenia tej opłaty, dlatego prawidłowo wypełniona musi znajdować się w pojeździe w trakcie przejazdu.

Dlatego też Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w związku z lp. 4.1. załącznika do ww. ustawy w zakresie, w jakim kara pieniężna za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych obejmuje sytuację, gdy kierowca nie posiadał karty opłaty w pojeździe w chwili kontroli, jest zgodna z wzorcem konstytucyjnym zawartym w art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji RP.

Obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i jej wysokość. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.) obowiązek uiszczania dotyczy każdego podmiotu wykonującego przewóz drogowy, w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, po drogach krajowych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek ten nie dotyczy zatem przewozów drogowych wykonywanych po drogach wojewódzkich, powiatowych czy gminnych.

Należy podkreślić, że z obowiązku uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych zwolnione są wyłącznie:
1) przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy taksówką;
2) pojazdy transportu kombinowanego;
3) pojazdy realizujące komunikację miejską;
4) zakłady pracy chronionej lub zakłady aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne;
5) pojazdy samochodowe o dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 12 t.

Wysokość opłaty za przejazd po drogach krajowych została uzależniona od trzech kryteriów: czasu przejazdu po drogach krajowych; rodzaju pojazdu samochodowego, liczby osi oraz emisji spalin pojazdu. Podkreślenia wymaga, że obowiązujące przepisy nie wprowadzają „granicy kilometrażowej” poruszania się po drogach krajowych, do której przejazd byłby zwolniony z opłaty. Innymi słowy, twierdzenie, że kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych należy wykupić powyżej 100 km jest niezgodne ze stanem prawnym. Podmiot wykonujący przewóz drogowy po drodze krajowej powinien uiścić opłatę za przejazd po drogach krajowych przed rozpoczęciem przejazdu po drodze krajowej.

Rodzaje oraz stawki opłat, uwzględniające czas przejazdu po drogach krajowych, rodzaj pojazdu samochodowego, liczbę osi pojazdu oraz emisję spalin, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 5 czerwca 2009 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 86, poz. 721) i przedstawione zostały w poniższej tabeli.

Rodzaj pojazdu samochodowego

Stawka opłaty w zł

dobowa

siedmiodniowa

miesięczna

roczna

Klasy pojazdów EURO w zależności od limitów emisji spalin

max. EURO 3

min. EURO 4

max. EURO 3

min. EURO 4

max. EURO 3

min. EURO 4

max. EURO 3

min. EURO 4

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Pojazdy i zespoły pojazdów inne niż autobusy o dmc co najmniej 12 t i max. 3 osiach

46

46

169

143

520

468

2.962

2.652

Pojazdy i zespoły pojazdów inne niż autobusy o dmc co najmniej 12t i min. 4 osiach

46

46

189

160

580

522

3.371

2.782

Autobusy o dmc co najmniej 12t bez względu na liczbę osi

21

18

77

68

203

182

1.352

1.183


PODSTAWA PRAWNA:
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 marca 2010 r. sygn. akt P 9/08, ogłoszony
w Dz. U. Nr  61 z dnia 14 kwietnia 2010 r. pod poz. 388.

 

Renata Strachowska


 

Katagoria: Komentarz Renaty Strachowskiej
Słowa kluczowe: , , , ,
Opublikowano 8 lat temu.