Select Page


Umowa najmu (czarteru) środka transportowego


 

Umowa czarteru środka transportu nie stanowi typowej umowy nazwanej. Niemniej jednak zamiast zawierania umowy przewozu coraz częściej w obrocie występuje umowa najmu środka transportu.

Literatura tematu prezentuje wręcz, że „wykonywanie faktycznych czynności przewozowych odbywa się obecnie nie tylko na podstawie umowy przewozu (…),” lecz również na podstawie umowy czarteru środka transportowego.1 Warto jednak pamiętać, że umowy najmu środka transportowego nie powinna być utożsamiana z umową przewozu, bowiem z postanowień obu umów wynikają odmienne prawa i obowiązki stron. Najem pojazdu samochodowego może nadto wywoływać konsekwencje prawne wynikające z zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i przepisów prawa o ruchu drogowym.

Stronami umowy (najmu) czarteru środka transportu są przewoźnik (oddający w czarter) i czarterujący. Umowa ta ma charakter odpłatny i polega ona na oddaniu przez przewoźnika do rozporządzenia przez czarterującego powierzchnię użytkową środka transportowego w celu wykonania przewozu osób lub rzeczy. W transporcie drogowym umowa czarteru środka transportu drogowego znana jest przede wszystkim, jako umowa najmu środka transportowego, w wyniku której przewoźnik dostarcza przygotowany do wykonania przewozu drogowego pojazd samochodowy lub zespół pojazdów wraz z kierowcą.

Przedmiotem umowy czarteru jest zatem określona powierzchnia użytkowa środka transportowego, uzależniona od liczby przewożonych pasażerów lub rodzaju i ciężaru ładunku oraz zdolność przemieszczania się wyczarterowanego środka transportu. Czarterujący powinien zapewnić taki pojazd, który posiada wymagany stan techniczny, zaopatrzyć go w paliwo, a także zapewnić profesjonalny, odpowiednio przygotowany do wykonania przewozu personel.

Wynagrodzenie w umowie czarteru jest ustalane w transporcie drogowym przede wszystkim na podstawie określonych taryf, rzadko w oparciu o rozrachunki poniesionych kosztów.

Umowa czarteru środka transportowego jest zawierana na określony czas, który uzależniany jest poprzez podanie określonych dat rozpoczęcia i zakończenia podróży lub wskazanie tylko daty początkowej przewozu i dookreślenie daty zakończenia przewozu poprzez podanie trasy przewozu.

Warto podkreślić, że omawianej umowy nie należy utożsamiać z typową umową najmu pojazdu samochodowego, określoną w przepisach kodeksu cywilnego. Umowa najmu polega bowiem na odpłatnym oddaniu rzeczy w używanie (art. 659 § 1 k.c.) i wynika z niej zobowiązanie zwrotu rzeczy w stanie nie pogorszonym (art. 675 § 1 k.c.). Tymczasem przy umowie czarteru środka transportowego czarterujący nie przekazuje rzeczy w użytkowanie, ponieważ sam znajduje się w posiadaniu tej rzeczy, zapewnia kontrolę nad nią. Środkiem transportowym kieruje kierowca będący pracownikiem czarterującego. Ponadto to czarterujący organizuje przewóz, zapewniając obsługę środka transportowego. Celem tej umowy jest udostępnienie środka transportowego i jednocześnie zapewnienie obsługi tego środka.2 Natomiast przewoźnik drogowy jest zobowiązany do posiadania wymaganych uprawnień w zakresie wykonywania przewozu drogowego (licencja, zezwolenie), do uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów prawnych związanych z wykonaniem przewozu. Natomiast w przypadku umowy najmu pojazdu samochodowego obowiązki te spoczywają na najemcy, jeżeli pojazdem tym wykonywać będzie transport drogowy.

Natomiast od umowy przewozu umowa czarteru środka transportu różni się zasadniczo trzema cechami:

1) ryzyko niezapełnienia zakontraktowanej pojemności środka transportowego ponosi czarterujący, tj. wynagrodzenie za czarter nie jest uzależnione od liczby przewiezionych osób lub wagi czy liczby przewożonych rzeczy, wystarczy bowiem, że środek transportowy był dyspozycji czarterującego,

2) organizacja przewozu jest dokonywana przez czarterującego a nie przewoźnika,

3) czarterujący kieruje czynnościami transportowymi, np. decyduje o trasie przewozu.3


Renata Strachowska


1 M. Stec (w:) T. Mróz, M. Stec, Prawo gospodarcze prywatne, Warszawa 2005.

2 W. Górski, Umowa przewozu, Warszawa 1983.

3 M. Stec, op. cit.


 

Katagoria: Komentarz Renaty Strachowskiej
Słowa kluczowe: , , ,
Opublikowano 8 lat temu.